Aliterasyon anlamı

Aliterasyon Nedir? : koşukta veya düzyazıda, bir uyum elde etmek için başvurulan ve kelime başlarında veya ortalarında aynı ünsüzün veya aynı hecenin yinelenmesine dayanan ses oyunu; örneğin,” s ular s arardı, yüzün perde perde s olmakta” dizesinde bu oyun vardır.

Aliterasyon Nedir? asonans nedir vikipedi, aliterasyon twitter, aliterasyon ekşi, pi sayısının sayısal kıymeti kaçtır, seci, seci nedir, kahin nostradamus ön adı, tekrir nedir

Yineleme veya tekrir de denir. Birçok kaynakta bu üç isim aynı anda geçmez ama aynı anlama geldiği bilinmelidir. Tekrir, Arapça “krr” kökünden gelir, Aliterasyon Fransızcadan gelir; Yinelemeyse sanatın Türkçe adıdır.

Aliterasyon edebi sanatlar konusunda işlenir. İskender Pala şu şekilde tanımlamaktadır: “ Şiirde ya da nesirde aynı harf ya da hecelerin bir ahenk oluşturacak şekilde tekrar edilmesine aliterasyon ( ses tekrarı ) denir.”  Yrd. Doç. Dr Yavuz Bayram ise Tekrir başlığı altında şu tanımı vermektedir: “Bir ya da birden fazla kelimenin mısra, beyit ya da şiir içinde aynı manada tekrarlanması ve manasın pekiştirilerek, ahenkli bir anlatım oluşturulması sanatıdır.”

Verilen tanımlarda da görüldüğü gibi aliterasyon sese dayalı bir edebi sanattır. Edebi sanat sınıflandırmasında “dil ve hünere bağlı sanat” olarak geçer. Aliterasyon yazılması zordur; yazılmasının zor olduğu gibi seslendirilmesinin de zor olduğu bir sanattır.

Tanımlarda bir ya da birden fazla aynı kelimenin tekrarı olarak geçer sanat. Bu kelimelerin aynı dilden olması önemlidir sadece, dilinin ne olduğu deyil. Yani Divan şiiri için konuşursak tekrar edilen kelimenin illaki Arapça veya Farsça veya Türkçe olması gerekmez.

Bu sanat bize dizeleri daha hoş duymamıza imkân veriyor.

Kafiyeyle tekrir ayrı sanatlardır…

Tekrir, dize sonunda olmak zorunda deyildir. Başta, ortada, sonda olabilir. Ayrıca yerlerinin karışık olması da sanatı engellemez, illa ki hep başta, sonda, ortada olmak zorunda deyil ki zaten bu şekilde var olan sanatın ismi leff ü neşr olarak geçer.

Kafiye veya Türkçe adı ile uyak, dize sonlarındaki ses uyumlarıdır. Uyaklardaki uyumlu ses kesinlikle dize sonunda olmalıdır. Ayrıca sesin uzun mu kısa mı hece mi olduğu da uyağı değiştirir.

Aliterasyonun kafiye gibi de ölçüsü ve çeşidi yoktur. Kafiyenin ise yarım, tam, zengin olmak üzere üç çeşidi, ayrıca cinas, tunç olmak üzere de iki türü vardır.

Aliterasyon ilk ne vakit kullanıldı?

Aliterasyon sanatının ilk kullanıldığı yer, destandan hikayeciliğe geçiş dönemi olarak bilinen nazım –  nesir karışık öyküleriyle tanınan Dede Korkut öyküleridir. Dede Korkut öykülerinin nazım bölümünde aliterasyonlara rastlanır. Bu bakımdan da Türk edebiyatının en eski edebi sanatlarından birisidir tekrir sanatı:

Örnek:

Av av

ladık

kuş kuş

ladık”

K

arşı yatan

k

arlı

k

ara dağlar

k

arıyıptır bilinmez.”

Elbette burda ilk eser olduğundan günümüzden farklı bir sanatı, daha basit bir sanatı görmekteyiz. Özellikle Osmanlı edebiyatında tekrir sanatı, kulak için uyum yaratan ve sık kullanılan bir edebi sanata dönüşmüştür. Ama “bir sanat olarak Mebâni’l-i inşa* ve Talim-i Edebiyat’ta** değerlenmiştir.” [Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatına Giriş, Yrd. Doç. Dr. Neslihan Koş Keskin; Vezin ve Aruz, Akçağ, 6. Baskı]

Bu sanat için önemli olan ses uyumları, ses güzelliği ve söyleniş kolaylığıdır. Bu bakımdan kulak için yapılan sese dayalı sanatlar arasında gösterilir.

Kelimeler arası musiki sağlayan bu sanat, bugün dahi kullanılmaktadır. Edebi sanat özellikle serbest şiirlerde de fazlaca kullanılmış, aslında bir nevi serbest veznin savrukluğunu örtmüştür.

Divan edebiyatında aliterasyon…

Divan edebiyatında kullanılan ismi “tekrir” idi. Tercihe göre hem kelime hem de söz öbeği tekrar edilirdi. Seslerin/harflerin tekrar ettiği pek sık görülmezdi.  Sözcüklerin genellikle arka arkaya yinelenmesi de esastı. Elbette bunun istisnaları da vardı.

Divan şiiri için tekrir sanatıyla ilgili terimler şunlardır:

  1. Kesret-i tekrir: Buna tekerrür de denir. Eğer yinelenen kelime beytin manasına derinlik vermiyor yalnızca ses ahengi veriyorsa buna kesret-i tekrir veya tekerrür denir. Bu bir yazı kusurudur, hoş görülmez.
  2. Hüsn-i tekrir: Tekrarlanan öbek veya sözcük istenildiği gibi  kulak tırmalamadan beyite mana derinliği veriyorsa bu tekrire hüsn-i tekrir denir.

Tekrir sanatı şayet seslenme maksadıyla yapılıyorsa kısaca tekrar eden söz veya söz öbeği bir seslenme maksadı taşıyorsa bu sanat aynı vakitde

istifham

sanatıdır. Tekrar eden söz veya söz öbeği ünlemlerle yapılırsa bu sanata da

nida

sanatı denir.

Aliterasyon örneklerine bir göz atalım:

1.

Eylül’de melûl oldu gönül soldu da lâle

Bir kâküle meyletti gönül geldi bu hâle

Gelmez bu elem neyleyeyim fazla suâle

Bir hâile ömrüm ki darılmaz bile kale ( Edip Ayel / 1894 -1957 )

Açıklama : “l” seslerinin tekrarı aliterasyon sanatını oluşturmaktadır.

2.

GAZEL

Yüzün berg-i

gül-i terdir gül-i ter

Boyun serv ü

sanavberdir sanavber

*

Senin şem’-i cemâlinde vücûdum

Münevverdir münevverdir münevver

*

Hıraman kâmetin bustân-ı canda

Sanavberdir sanavberdir sanavber

*

Bana peyveste şol mihrab-ı ebrû

Berâberdir berâberdir berâber

*

Dimâğnı bûy-ı aşkında dema-â-dem

Mu’attardır  mu’attardır mu’attar

*

Senin nakş-ı hayâlin cân içerisinde

Musavverdir musavverdir musavver

*

Zihî devlet ki valsın gâhi gâhi

Müyesserdir müyesserdir müyesse

*

Sanâyî’den ne san’attır Nesîmî

Mükerrerdir mükerrerdir mükerrer

( Nesimi )

Vezin : Fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûlün

3.

Büyüksün

İlâhî

büyüksün büyük

Büyüklük yanında kalır pek küçük ( Ali Haydar Paşa )

Vezin : Fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûlün

4.

Ey

varlığı varı var

eden

var

Yok yok

sana

yok

demek ne düşvâr ( Ziya Paşa)

Vezin : Mef’ûlü / mefâ’ilün / fe’ûlün

5.

Bir yâreli kuş çırpınıyor sanki telinde,

Çıkmada bu âvâz o garibin ciğerinden…

Ûdun mu hüner yoksa o cânânın elinde,

Bir feyz mi var kim daha mu’ciz hünerinden;

Çal

sevdiceğim,

çal

güzelim,

çal

meleğim,

çal

! …  ( Ey yâr-ı Negâmkâr – Tevfik Fikret ) ***

Vezin : Müstef’ilün / müstef’ilün / müstef’ilün / müstef’ilün

6.

Dem

bu

demdir

bu

demi

hôş göregör ey ‘arif

Anma ‘Îsî demini urma geçen

demden dem

( Fuzuli )

Vezin : Müfteilün / fâ’ilün / müfteilün / fâ’ilün

Açıklama : Ey arif olan kişi ! Bu vakit şimdiki zamandır. Bu zamanı hoş gör ve geç. İsa zamanından dem vurma, o zamanı anma çünkü o vakit geçen zamandır.

7.

Gözlerümdür

güzelüm

gözüni

cân ile seven

Göze

göster

gözüni gözden

ırağ olma igen ( A. Visâlî )

Vezin : Fâ’ilâtün / fe’ilâtün / fe’ilâtün / fe’ilün

Açıklama : Güzelim! Gözünü can-ı candan seven yalnızca benim gözlerimdir. Sen o güzel gözlerini seni seven bu göze göster, hiç bir vakit ondan uzak olma !

* Süleyman Paşa’nın eseridir. Fransızca edebiyat kitaplarından faydalanarak Batı belagatini, kısaca güzel konuşma sanatını,  ülkemize getiren ilk kişidir. Yani Batılı manada ilk güzel konuşma kitabı Fransız kitaplarından esinlenilerek Süleyman Paşa tarafından Tanzimat edebiyatı döneminde yazılmıştır.
** Talim-i Edebiyat, Receizade Mahmud Ekrem’in 1879 senesinde Mekteb-i Mülkiye’de verdiği edebiyat dersinin notlarıdır. Bu eserde, Ekrem’in ders notları, derste anlattığı edebiyat teorileri yer almaktadır. Kitap 1882 senesinde basılmıştır. Receizade Mahmud Ekrem, Tanzimat Dönemi II. kuşaktır. Servet-i Fünun döneminin zeminini hazırlamıştır.

***Bu şiir bestelenmiştir; ilk söyleyen kişi Zeki Müren’dir.



Aliterasyon Anlamı (Ek Bilgiler)

Aliterasyon Anlamı : koşukta ya da düzyazıda, bir uyum elde etmek için başvurulan ve sözcük başlarında ya da ortalarında aynı ünsüzün ya da aynı hecenin yinelenmesine dayanan ses oyunu; örneğin,” s ular s arardı, yüzün perde perde s olmakta” dizesinde bu oyun vardır.

Aliterasyon Anlamı aliterasyon twitter, aliterasyon ekşi, seci örnekleri, asonans nedir vikipedi, pi sayısının sayısal değeri kaçtır, kahin nostradamus ön adı, tekrir örnekleri, cinas

  • Aliterasyon (Ses Yinelemesi): Bir şiirde ya da düzyazıda ahenk yaratmak amacıyla aynı ses ya da hecenin yinelenmesine aliterasyon denir . Örnekler
  • Şiirde aynı ünsüzlerin bir veya birkaç dizede tekrarlanmasıyla sağlanan uyuma aliterasyon denir .  Aliterasyon Sanatına Örnekler: “Mahmur mutlu mutluluğun tüm melekleri.
  • 88 tane B harfi kullanılarak ALİTERASYON yapılmıştır. Koşma tipi kafiye düzeniyle yazılmıştır. 6+5=11 hece ölçüsü kullanılmıştır. Bütün kelimeler B harfi ile başlamaktadır.
  • Aliterasyon edebi sanat türüdür. Şiir ya da düzyazıda bir uyum yaratmak amacıyla, aynı sesin veya hecenin tekrarlanmasına aliterasyon denir .
  • Aliterasyon Nedir , Örnekleri, Özellikleri, Kısaca, Maddeler Halinde.  Aliterasyon sanatı, şiire fiziksel bir boyut ve bakış açısı katarak sessel ve görsel yorumlamalara kapı aralar.
  • Aliterasyon (Ses yenilemesi). Bir şiirde ve nesirde, bir âhenk meydana getirecek şekilde aynı sesin, ya da hecenin tekrar edilmesi sanatına Aliterasyon denir .
  • Şiirde aynı ünsüz harflerin tekrarlanmasıyla oluşan ahenge “ aliterasyon ” denir . Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle Bir yaz günü geçtik Tuna’dan kafilelerle.
  • Aliterasyon sanatı nedir , Aliterasyon örnekleri.  (Bu dörtlükte “k” ünsüzü sekiz kez tekrarlanıp aliterasyona başvurulmuş ve bir ahenk yaratılmıştır.)
  • Aliterasyon : Şiir içerisinde dizelerde hecenin ya da herhangi bir sesin tekrarlanması olayıdır.  Verdiğimiz örnekteki dizede "b" sesi tekrarlandığından aliterasyon yapılmıştır.
  • Aliterasyon nedir ? Şiir ya da düzyazıda bir uyum yaratmak amacıyla aynı sesleri taşıyan sözcükleri sık sık ve art arda tekrarlamak.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir