Dünyadaki Ünlü Yanardağlar Nerede? Özellikleri Neler?

Yanardağlar;


Ağrı Yanardağı

Yükseklik : 5165 m

Sönmüş bir yanardağ olan Ağrı, ülkemizin en yüksek dağıdır.
Çevresi yaklaşık 130 km’yi bulan bu dağ, 3000 m’den sonra ikiye ayrılır.
Büyük Ağrı ve Küçük Ağrı olarak adlandırılır.
Büyük Ağrı’nın zirvesi geniş buzullar altındadır.
Küçük Ağrı’nınsa buzul hareketleri ve erozyonlar sonucu krater çanağı yok olmuştur.

Erciyes Yanardağı

Yükseklik : 3917 m

Türkiye’de Kayseri ilinin 20 km güneyinde bulunan Erciyes, sönmüş bir yanadağdır.
4. jeolojik zamanda söndüğü sanılan dağ, Türkiye’nin 3. büyük dağıdır.
Kapadokya bölgesindeki volkanik arazi ve peri bacaları gibi oluşumlar, Erciyes Dağı’nın patlamaları sonucunda oluştu.

Etna Yanardağı

Yükseklik : 3200 m

Sicilya Adası’nın doğusunda yer alan Etna’nın etkinliğini yaklaşık 2,5 milyon yıldır sürdürdüğü sanılıyor.
Mitolojiye göre, Hephaistos ya da Vulcan olarak bilinen tanrının demirci atölyesi bu dağın içinde yer alıyormuş.
Dağın püskürmesi, Vulcan’ın demir döverken örsünden sıçrayan kıvılcımlarmış.

Fuji Yanardağı

Yükseklik : 3776 m

Fujiyama olarakda bilinir. Japonyanın en yüksek dağı olan Fuji, sönmüş bir yanardağdır.
Hanşu Adası’nda yer alan dağın adı, “tükenmez yaşam” anlamına gelir.
Japon söylencelerinde Fuji’ye kutsallık da atfedilmiştir.

Kilimanjaro Yanardağı

Yükseklik : 15896 m

Afrika’nın en yüksek dağı olan Kilimanjaro, sönmüş bir yanardağ.
Tanzanya’nın Kenya sınırına yakın olan dağ, 80 km boyunca uzanan üç ana yanardağdan oluşur.
Dağın merkez konisi olan Kibo, en yüksek olanı.
Kibo, Mawensi ve Shira adlarını taşıyan bu doruklardan en geç olanı da Kibo’dur.

Vezüv Yanardağı

Yükseklik : 1280 m

İtalya’nın güneyindeki Campania Ovası’nda bulunan Vezüv, halen etkin bir yanardağ.
M.S. 79 yılındaki patlamasıyla Pompei, Herculaneum ve Stabia kentlerini haritadan silerek tarihe geçti.

Yanardağ ya da volkanik dağ, magmanın yeryuvarlağının yüzeyinden dışarı püskürerek çıktığı coğrafi yer şekilleridir . Güneş Sistemi ‘nde bulunan kayalık gezegen ve uydularda birçok yanardağ olmasına rağmen, bu olgu, en azından Dünya’da, genellikle tektonik plaka sınırlarında görülür. Ne var ki, sıcak nokta yanardağlarında önemli istisnalar vardır. Yanardağların araştırıldığı bilim dalına volkanoloji denir.

Endonezya’daki Java Adası’nda bulunan Semeru Yanardağı .

Öte yandan magma düşük oranlarda silikat içerirse lava “mafik” adı verilir ve püskürürken çok akışkan hâle gelir. Uzun mesafelerce akabilir. Mafik lav akışının iyi bir örneği, İzlanda ‘nın neredeyse coğrafî merkezindeki bir püskürme yarığının aşağı yukarı 8.000 yıl önce oluşturduğu Büyük Thjórsárhraun akıntısıdır. Bu lav akıntısı, 130 km ötedeki denize varıncaya kadar akmaya devam etmiş ve 800 km²’lik bir alanı kaplamıştır. Felsik ve mafik terimleri yerine bazen daha eski olan “asidik” ve “bazik” terimlerinin kullanıldığı görülür; ancak bu terimler artık daha az kullanılır olmuşlardır.

  • Kalkan yanardağlar: Şekli kalkana benzeyen dağlar oluşturacak şekilde zamanla biriken yüksek miktarda lav çıkartan yanardağlar çoklukla Havai ve İzlanda ‘da görülürler. Lav akışları genellikle çok kızgın ve çok akışkan olup uzun akıntılara neden olurlar. Yeryüzündeki en büyük lav kalkanı, 120 km çapındaki ve deniz tabanından zirvesine 9.000 m yüksekliğindeki Mauna Loa ‘dır. Mars ‘taki Olympus Mons, bir kalkan yanardağıdır ve Güneş Sistemi’nde şimdiye kadar keşfedilmiş olan en yüksek dağdır .
  • Lav kalkanının daha küçük olanlarına “lav kubbesi” , “lav konisi” ve “lav kümbeti” adı verilir.
  • Volkanik koniler, yanardağın ağzında biriken ufak kaya parçacıkları fırlatan püskürmelerden dolayı oluşur. Bu püskürmeler, 30–300 m yüksekliğinde, koni şeklinde tepeler oluşturur ve nispeten kısa ömürlü olurlar.
  • Japonya ‘daki Fuji Dağı , İtalya ‘daki Vezüv , Antarktika ‘daki Erebus ya da kuzeybatı Amerika Birleşik Devletleri ‘ndeki Rainier gibi stratovolkanlar ya da kompozit yanardağlar, hem lav akıntılarından hem de püskürtülerden oluşmuş yüksek, koni şeklinde dağlardır.
  • Süper yanardağlar , geniş çanakları olan, kıtasal yıkım ve küresel iklim değişiklikleri yaratma potansiyelleri bulunan yanardağ sınıfına verilen addır. Bu sınıftaki yanardağlara aday olarak Yellowstone Milli Parkı ve Toba Gölü gösterilebilir, ancak kesin bir tanımlama yapmak, asgari bir tanımlayıcı şart bulunmadığı için çok zordur.

Yanardağlar genellikle ya tektonik plaka sınırlarında ya da sıcak noktalarda yer alırlar. Yanardağlar uyuyan ya da faal olabilirler, önceden tahmin edilemeden hâlâ değiştirebilirler.

Karadaki yanardağlar genellikle, çıkışların yıllar içinde sürekli birikmesiyle koni ya da kül konisi şeklini alırlar. Suyun altında ise, yanardağlar genellikle fazlasıyla dik sütunlar oluşturur ve yıllar içinde okyanus yüzeyine çıkarak yeni adacıklar hâline gelirler.

Yanardağ etkinlikleri genellikle depremler , sıcak su kaynakları, çamur kazanları ve kaynaçlar gibi yer etkinlikleriyle beraber görülürler. Püskürmelerden önce genellikle düşük şiddette depremler görülür.

Şaşırtıcı olsa da, volkan bilimciler, etkin yanardağların sınıflandırılmasında fikir birliğine varmamışlardır. Bir yanardağın yaşam süresi, birkaç aydan birkaç milyon yıla kadar değişebilir. Bu tür bir sınıflandırma yapmak, insanların, hatta bazen uygarlıkların bile varlık süreleri göz önüne alındığında anlamsız görünebilir. Örneğin, yeryüzündeki yanardağların birçoğu, geçen birkaç binyılda birçok kez püskürmüşlerdir, ama günümüzde herhangi bir etkinlik göstermemektedirler. Bu tür yanardağların uzun ömürleri göz önüne alındığında çok etkin oldukları söylenebilir. Ancak ömürlerimiz düşünülürse etkin değildirler. Bu tanımı daha da karmaşıklaştıran ise, harekete geçen ama püskürmeyen yanardağlardır. Bu yanardağlar etkin midir?

Bilim insanları genellikle, püsküren ya da yeni gaz çıkışları veya beklenmedik deprem etkinliği gibi hareketlilikler gösteren yanardağları etkin olarak kabul ederler. Birçok bilim insanı, yazılı tarihte püskürdüğü bilinen yanardağların da etkin olduğunu kabul ederler. Yazılı tarihin bölgeden bölgeye farklılıklar gösterdiğini, örneğin Akdeniz ‘de 3.000 yıl geriye, ABD’nin Büyük Okyanus kıyısında 300 yıl, Havai’de ise 200 yıl geriye kadar gittiğini göz önünde bulundurmak gerekir.

Uyuyan yanardağlar, şu an etkin olmayan, ama her an hareketlenmesi ya da patlaması muhtemel yanardağlardır.

Sönmüş yanardağlar ise, bilim insanlarının bir daha püskürmelerini olası görmedikleri yanardağlardır. Bir yanardağın gerçekten sönmüş olup olmadığının belirlenmesi zordur. Örneğin, çanakların milyonlarca yıllık ömürleri olduğu bilindiğinden, on binlerce yıl püskürmemiş bir çanağın sönmüş değil uyuyan olarak tanımlanması gerekir. Yellowstone Ulusal Parkı ‘nda bulunan Yellowstone Çanağı , en az 2.000.000 yaşındadır ve 70.000 yıldan beri hiç püskürmemiştir, fakat bilim insanları tarafından sönmüş olarak tanımlanmaz. Doğrusu, çanak sık sık depremler yarattığı, etkin bir jeotermal sistemi bulunduğu ve yüzeyi hızlı değiştiği için, birçok bilim insanı tarafından çok etkin bir yanardağ olarak kabul edilir.

  • Ana Sayfa Egitim Dünyadaki Ünlü Yanardağlar Nerede ? Özellikleri Neler ?   Yanardağlar ; Ağrı Yanardağı . Yükseklik : 5165 m.
  • Ana Sayfa Eğitim Dünyadaki ünlü yanardağlar nerede ? Özellikleri Neler ?   Yanardağlar ; Ağrı Yanardağı . Yükseklik : 5165 m.
  • Dünyadaki ünlü yanardağlar nerede ? Özellikleri neler ? eğitim; küçük ağrı’nınsa buzul hareketleri ve erozyonlar sonucu krater çanağı yok olmuştur.
  • Bu yazımızda da, Dünyadaki en tehlikeli ve aktif olan 10 yanardağ hakkında bilgi vereceğiz.  1980 yılındaki ünlü patlama ile bilinir.
  • DÜNYADAKİ BÜYÜK YANARDAĞLAR *Etna (Sicilya, Italya) *Hekla (Izlanda) *Kilauea (Havai, ABD).  Yanardağlar tehlikeli değildir çevrelerine yerleşim birimleri kurulmadıkça.
  • Dünyadaki volkanlar arasında da en aktiflerden biri olan Etna, neredeyse sabit bir aktiviteye sahip.  Kilauea Yanardağı , dünyadaki en etkin yanardağlardan biri.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir